gentrificatie jordaan

De Jordaan: een kleine geschiedenis

25 januari, 2016 Geplaatst door actualiteit, gentrificatie, opinie Geen reacties

Gentrificering intro

Gentrificering is niet allereerst een definitie-kwestie. Verhalen uit de stad spreken boekdelen. Daarom begin ik met de wijk waar zich in Amsterdam de gentrificering voor het eerst afspeelde: de Jordaan. Waarom juist daar?

De Jordaan: een kleine geschiedenis

De Jordaan is gebouwd in de 17e eeuw (start in 1612) als wijk voor de lagere middenklasse voor wie de grachtengordel te duur was. Er waren vanaf het begin veel fabriekjes en werkplaatsen van ambachtslieden. De Jordaan is een slecht gebouwde wijk. Het geld van het gemeentebestuur was na de aanleg van de grachten op en er werd minder op kwaliteit gelet, dus veel particuliere bouwers konden hun gang gaan. Veel immigranten kwamen door de jaren heen op deze plek in de stad terecht.

In de NPO-documentaire ‘De vrolijke armoede van de Jordaan’ komt voorbij dat de Jordaan in de 19e eeuw het meest uitgesproken voorbeeld van wat armoede is in Nederland. De naam sloppenwijk is niets teveel gezegd. Over het algemeen leven er nu grote gezinnen in kleine huizen of gewoon in kelders.

Een oude dame vertelt hoe zij als kind met haar broers en zussen op zaterdagavond bloot naar bed werd gestuurd. Daarna waste moeder de kleren van de kinderen, want die hadden niets anders dan wat ze aan hadden. “De Jordaan? Nu is het hip, vroeger betekende het pech.”

Historicus Auke van der Woud vertelt dat er rond 1900 in de Jordaan zo’n 100.000 mensen woonden – tegenwoordig zijn dat er 20.000, op hetzelfde stukje stad. “De kindersterfte in de Jordaan eind 19e eeuw was tweemaal zo hoog als de gebieden in de wereld van vandaag met de meeste kindersterfte (dat zijn Angola en Congo)”. Het was normaal dat kinderen hun vader uit de kroeg moesten roepen: ‘Vader, kom nou, we hebben zo’n honger.’

Het keerpunt voor de Jordaan is het jaar 1972: de buurt verzet zich met succes tegen de sloopplannen die vanaf de 2e wereldoorlog werden ontwikkeld. In de jaren tachtig investeert de overheid veel in de Jordaan en in de tweede helft van de jaren negentig is er nog een vernieuwingsgolf. Woningen in de Jordaan zijn vanaf dat moment ongeveer net zo duur als woningen in de binnenstad.

Wat valt hiervan te leren?

Gentrificering is allereerst iets goeds. Het is het enige alternatief voor ófwel verkrotting óf sloop (gevolgd door nieuwbouw). Niemand zou willen dat er niets was gebeurd in de Jordaan of dat de hele buurt was afgebroken. Maar… waarom wordt er dan de laatste tijd in Amsterdam zo veel gediscussieerd over gentrificering?

Een buurt die mooier maar ook duurder wordt, sluit mensen buiten. Het wordt voor sommigen moeilijker om een betaalbare plek in de stad te vinden. En is het wel zo goed dat (buitenlandse) investeerders grote delen van wijken overnemen? Wat vinden we ervan als onze buurten worden overgenomen door koffietentjes, gespecialiseerde winkeltjes en andersoortige supermarkten of restaurants die alleen interessant zijn voor bepaalde (vaak niet armlastige) groepen?

Bronnen:
doctoraalscriptie Jaco Boer, ‘Gentrification in de Oude Pijp en de Jordaan’
docu Andere Tijden: ‘De vrolijke armoede van de Jordaan’
boek Auke van der Woud: Koninkrijk vol Sloppen

Met dank aan: Jan Rath, Lia Karsten en Linda van de Kamp, alle drie verbonden aan de Universiteit van Amsterdam

Tags: , ,

No comments yet. You should be kind and add one!

Leave a Reply

Your email address will not be published.This is a required field!

You may use these HTML tags and attributes:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>





Over Dominee Tim

Ik ben Tim, ondernemer en dominee. Met een talent om verhalen te vertellen. Over de actualiteit, zonder vingertje en altijd met een spirituele dimensie. Inspirerende verhalen voor jou én voor jouw bedrijf.