Blogs in de categorie Geen categorie

Is er (virtueel) leven na de dood? The Afternet

25 september, 2019 Geplaatst door Geen categorie Geen reacties

Eén van de klassieke manieren om een cultuur te begrijpen is aandacht besteden aan rouwrituelen. Toen ik ooit het West-Afrikaanse land Bénin bezocht, leerde ik dat mensen daar pas weken of soms maanden na hun dood begraven worden: de meeste families moeten flink sparen voor wat in die context alleen maar kan plaatsvinden als een groots opgezet sociaal-religieus evenement. ‘Begraven in besloten kring’ bestaat daar niet. Een bekend Nederlands rouwgebruik is dat mensen vroeger in kerkgebouwen werden begraven – iets dat later werd verboden en waar we ons in het heden eigenlijk geen voorstelling meer van kunnen maken. Een publieke ruimte is voor de levenden, niet voor de doden.

Op het terrein van leven en dood zijn er interessante ontwikkelingen. Storytelling is een trend, inclusief ‘levensboeken’ waarin mensen de tijdslijn van hun biografie kunnen reconstrueren, voor zichzelf en voor anderen. Naarstig wordt er gezocht naar nieuwe vormen om dierbare overledenen te herdenken. Lichtjesrituelen ontstaan rond de datum die vroeger ‘Allerzielen’ werd genoemd. Een mooie ontwikkeling vind ik. Zelf doe ik sinds een paar jaar mee aan zo’n ritueel op een Amsterdamse begraafplaats waar een vriend van me begraven ligt. Het is fijn om op die manier goede herinneringen aan hem levend te houden.

Een krantenbericht attendeerde me op het bestaan van The Afternet. Dat is een sociaal netwerk voor nabestaanden waarvoor je zelf bij leven initiatief neemt. Een manier dus om na je dood voort te bestaan in cyberspace. Wat me meteen trof was dat de bedenker van dit concept, internetondernemer Nicolai Kippersluis, dertig jaar geleden zijn broertje verloor. Hij geeft in het artikel aan dat hij weinig behoefte heeft om diens graf te bezoeken maar wel naar een andere manier zocht om zijn broer te herdenken.

Maar deze ondernemer heeft meer gedaan dan een monument voor een familielid oprichten. Feitelijk speelt hij in op veel voorkomende ‘klantvragen’. Ik herken tenminste meteen wat een filmpje op www.theafternet.com zegt: what if your train crashes today? Ik ken uit mijn praktijk als predikant genoeg verhalen over digitale problemen van nabestaanden. Maar Kippersluis legt terecht de vraag bij de levenden neer. Wat uit alle digitale sporen die je nalaat, wil je toegankelijk hebben voor anderen? Ben je je ervan bewust hoe makkelijk of moeilijk je nabestaanden de weg kunnen vinden in de wirwar van accounts en profielen. Sociale media, met alle nieuwe mogelijkheden, creëren ook nieuwe problemen: wat doe je met het account van iemand die gestorven is? Over dat soort vragen heeft Kippersluis over nagedacht: “Facebook bijvoorbeeld gaat maar een jaar of tien terug.  Je krijgt dus geen compleet beeld van iemands leven. The Afternet biedt de mogelijkheden om  een completer plaatje te maken, en daarin juist die dingen op te nemen die er in iemands leven echt toe deden – iets dat bij de meeste mensen niet helemaal samenvalt met wat ze op social media delen.”

Het verdienmodel van The Afternet lijkt helder: geen advertenties en geen data-verkoop, geen kosten zolang je leeft. Daarna een euro per jaar, met de mogelijkheid om een profiel meteen tweehonderd jaar online te houden. Dat getal intrigeert me: waarom 200? Voelt een eeuw als te kort en een millennium misschien als te lang? Ik kijk naar mijn laptop van tien jaar oud, die ik al jaren niet meer gebruik. Daar staat nog van alles op. Voor wie eigenlijk? Misschien is The Afternet een mooie tool om mijn digitale rommel op te ruimen. En er is vast een clausule dat de zaak geconverteerd kan worden als er binnen die tweehonderd jaar iets wordt bedacht dat nog veel beter werkt dan het huidige internet.

What if you’re train crashes today? Een reële vraag die door The Afternet zinvol en praktisch wordt beantwoord. Toch blijf ik haken op die tweehonderd jaar. Helpt dat? Is het niet absurd kort – of juist lang? Zou er na 198 jaar nog iemand… Ik merk dat ik, naarmate ik langer leef, mijn nagedachtenis nog ergens anders deponeer. In de christelijke traditie wordt nog een ‘Afternet’ aangereikt. Eén die in een digitale tijd aan zeggingskracht alleen maar lijkt te winnen. Een tekst van Willem Barnard (LvK 731) zegt het zo:
Zij raken niet vergeten
die over zijn gegaan
tot U, want in uw heden
bewaart Gij hun bestaan.
Hun namen zijn verzekerd
in uw gedachtenis,
Gij zult ze blijven spreken
tot die dag aan zal breken
waarop het wachten is.

© CityKerk Amsterdam/Tim Vreugdenhil 2019

Zalig de millenials

4 september, 2019 Geplaatst door Geen categorie Geen reacties

Als Sander Schimmelpenninck iets te melden heeft, let ik even extra op. Deze charismatische figuur stamt uit een adellijk geslacht en was actief als advocaat en pizza-ondernemer. Sinds enige jaren is hij hoofdredacteur van Quote. Hij heeft overal een mening over. En hij is millennial (net als iedereen die tussen 1980 en 2000 is geboren). Voor de Volkskrant gaat hij vanaf deze week als columnist aan de slag. Afgelopen maandag startte hij met een fijn portret van ‘de millennial’ waar je gemakkelijk ook een zelfportret in kunt herkennen. Als Amsterdammer en dominee kom ik veel millennials tegen. Drie dingen scherpt deze column voor mij aan.

(a) millennials worden vervloekt, zegt Sander, met gevoel voor ironie maar toch. Het beeld van millennials wordt sterk gekleurd door de generaties  boven hen. Ze doen niet ‘gewoon leuk mee’. Ze zijn meer zichzelf – of in ieder geval meer zelfbewust. Millennials zijn moeilijk te binden. Ze zijn beter met social media. En je kunt al die dingen keer drie miljoen doen, want zoveel millennials zijn er. Zelf ben ik geen millennial (want van ’75), maar ik vind de manier waarop millennials in het leven staan een welkome aanvulling en soms een heilzame correctie op de samenleving zoals we die tot voor kort kenden.

(b) millennials zwalken tussen moralisme en hedonisme. Sander gebruikt het voorbeeld van een vliegreis naar Bali om daar een coachingstraject te geven of te ondergaan (hedonisme omdat het in principe ook in Drenthe kan, maar Bali is natuurlijk leuker). Ondertussen zijn ze begaan met de toekomst van de wereld en staan ze soms radicale politieke oplossingen voor. Heeft ‘ie gelijk in, denk ik. Onlangs hoorde ik een millennial zuchten over de problemen op de Amsterdamse woningmarkt. Dat zij zelf als student in een door paps en mams voor een flink bedrag aangekocht appartement woont, leek in haar probleemanalyse geen rol te spelen.

(c) millennials zoeken naar een customized mixje uit allerlei idealen en standpunten vóór hen. Er is niet één wereldbeschouwing. Dat lijkt bijna net zo waar als dat twee maal twee vier is. Daartegenover betoogt David Brooks, de invloedrijke New York Times-columnist, dat een mens commitment moet geven aan (in de kern) één filosofie of levensbeschouwing. Wie niet verder komt dan een customized mixje, kan geen moreel kompas te ontwikkelen. Sander Schimmelpenninck moraliseert graag, zegt hij ook zelf. Moraliseren heeft echter niet voor niets een negatieve betekenis. Deze tijd heeft meer nodig. Millennials hebben behoefte aan een inspirerende moraal. Niet voor niets zijn er zoveel zinzoekers onder hen.

Zalig de millennials. Want zij zullen het nog ver schoppen. In ieder geval zijn ze vaak gevat en vind ik ze individueel en als generatie zeer fascinerend. En natuurlijk soms onnavolgbaar irritant.